Nastanak Kapapa i prvih izraelskih specijalnih jedinica

Kapap (skraćeno od "Krav Panim el Panim" - u prevodu: "Borba licem u lice") je nastao kasnih tridesetih i početkom četrdesetih godina dvadesetog veka u okviru jevrejskih Alijah (ma-ha-not Olim) kampova kao deo pripreme za povratak jevrejskog stanovništva u ono što se tada nazivalo "Britanski mandat Palestina", iz čega se kasnije rodila država Izrael. Istorija Kapapa je neraskidivo vezana sa istorijom izraelskih specijalnih jedinica.

Vreme britanske uprave je bilo vreme stalnih sukoba dve suprotstavljene etničke zajednice – malobrojnih Jevreja i daleko brojnijih Arapa. Da bi se odbranili od arapskih napada, Jevreji stvaraju tajnu armiju zvanu "Haganah" (Odbrana), policijske odrede zvane "Notrim" (Stražari) i preteču izraelskih specijalnih jedinica – "Nodedot" (Patrolne jedinice ili Nomadi odnosno Lutalice). Pripadnici ovih odreda su za vreme Drugog svetskog rata bili regrutovani u prve zvanične izraelske vojne jedinice "Palmah" (akronim od "Plugot Mathac" (Udarne Snage)).

Palmach je bila prva elitna jedinica izraelske armije. Pripadnici Palmaha su prošli obuku "Krav Panim el Panim" (skraćeno: Kapap), koja je tada obuhvatala tehnike Boksa, Rvanja, Džijudžice, komandoske tehnike razvijene u Britaniji od strane Vilijama E. Fairbairna, borenje palicom, borenje nožem, upotrebu vatrenog oružja, upotrebu sredstava veze, kurseve jezika neprijatelja (arapski i nemački s obzirom da se većina Arapa otvoreno stavila na stranu Sila osovine u Drugom svetskom ratu), fizičke pripreme (treninge snage i izdržljivosti), rada sa eksplozivima, prve pomoći, preživljavanja itd. Dakle u početku, Kapap (Krav Panim el Panim) je bio mešavina borilačkih i drugih vojnih veština neophodnih u ratu. Uvidevši efikasnost jevrejskih borbenih jedinica tri Palmah brigade su se borile rame uz rame sa saveznicima u severnoj Africi za vreme Drugog svetskog rata uz veoma zapažene uspehe.

 

Obuka zasnovana na principima borbe

Kapap obuka je od svog osnivanja zasnovana na principima, ne na tehnikama iako su tehnike borenja činile sastavni deo obuke. Obuka zasnovana na principima je omogućavala univerzalnu primenu stečenog znanja i naučenih tehnika u bilo kojoj situaciji što joj je davalo ogromnu prednost u odnosu na do tada postojeće metode obuke koji su bili bazirani na tehnikama. Tako je uspešnost tehnike često zavisila od seta posebnih okolnosti u kojima bi se određeni napad na pojedinca dogodio. Za razliku od obuke zasnovane isključivo na tehnikama, obuka zasnovana na principima je omogućavala pripadniku izraelske vojske i specijalnih jedinica da razume principe pod kojima je moguće savladati protivnika, kao i principe pod kojima su izučavane tehnike funkcionisale. Samim tim uspešnost tehnike nije više zavisila od toga da li je napadač napao na isti način na koji je to rađeno na obuci već je napad mogao doći iz bilo kog pravca i pod bilo kojim uglom. Zahvaljujući poznavanju principa borbe izraelski vojnici su mogli vrlo uspešno da izađu na kraj sa protivnikom. Obuka zasnovana na principima je postala okosnica Kapap obuke izraelske vojske i izraelskih specijalnih jedinica i kao takva se zadržala u izraelskim odbrambenim snagama (Israeli Defense Forces - IDF) sve do danas.

Kapap obuka je obuhvatala:

  • Pravilan položaj tela
  • Pozicioniranje u odnosu na protivnika
  • Udaračke oblike
  • Udaračke metode
  • Odbranu od palice/pendreka
  • Napad palicom/pendrekom
  • Borbu nožem
  • Odbranu od napada nožem

Vremenom je ova obuka dopunjena tako da je obuhvatala strategije borenja protiv više protivnika, razoružavanja hladnog i vatrenog oružja, kao i komandoske tehnike preuzete iz britanskih specijalnih jedinica SAS - Special Air Services.

 

Vatreno krštenje

Sticanjem nezavisnosti 1948. godine, iz "Britanskog mandata Palestina" stvorena je država Izrael. Odmah po sticanju nezavisnosti bivša nezvanična vojska poznata pod nazivom "Hagana" postala je zvanična vojska države Izrael i nazvana je "Izraelske odbrambene snage" (Israeli Defense Forces - IDF), a taj naziv nosi sve do danas. Sve vreme Kapap je ostao jedini zvanični sistem borenja u izraelskoj vojsci. Ubrzo po formiranju prvih policijskih specijalnih jedinica države Izrael Kapap sistem borenja usvojen je kao zvaničan sistem borenja i obuke i izraelskih policijskih specijalnih jedinica.

Prvu priliku da se dokaže u bitkama ovaj sistem borenja dobio je svega par sati po sticanju nezavisnosti kada su na Izrael istovremeno izvršili invaziju Egipat, Irak, Sirija, Jordan, i Liban, uz podršku saudijskih i jemenskih kontigenata. Posle svega 26 dana borbi arapske zemlje koje su napale Izrael bile su primorane na primirje. Bez još uvek jačeg naoružanja, protiv daleko brojnijeg protivnika, koristeći isključivo superiornu strategiju, taktiku i obuku svojih vojnika Izrael je borbu sa svoje teritorije preneo na teritorije arapskih zemalja koje su izvršile invaziju nateravši ih na povlačenje. Izraelska vojska pokazala je svoju jasnu superiornost u borbama a okosnicu te superiornosti činila je upravo odlična pripremljenost izraelskih vojnika i Kapap sistem borenja.

 

Mešavina efikasnih tehnika

Kapap obuka je u okviru obuke borenja prihvatila najefikasnije tehnike "ulične" ili "urbane" borbe iz različitih borilačkih veština koje su tada bile dostupne dok je pojavom novih borilačkih veština i metoda borbe evoluirala prihvatajući ono što je bilo efikasno i delovalo u realnim situacijama a odbacivši ono što nije funkcionisalo. Tako su vremenom u sastavni dao Kapap obuke ušli i Brazilska džiju džica, Eskrima (filipinska veština borbe hladnim oružjem), Silat (indonežanska borilačka veština), Tajlandski boks i druge. Zahvaljujući konstantnoj evoluciji Kapap je ostao efikasan i uspešan kao sistem samoodbrane i kao primaran način zaštite pripadnika izraelskih specijalnih jedinica.

Metod samoodbrane - La Kan (francuska borilačka veština) je već bio usvojen kao deo programa treninga Kapapa. Ovaj metod je preuzet iz britanskih jedinica koje su služile u Indiji i uvežbavan je kao metod odbrane od lokalnog arapskog stanovništva koje je bilo opremljeno "Nabutom" (palicom dužine 1 metar).
Najveći akcenat bačen je na trening palicama (dugačkim i kratkim). Metodi korišćenja kratkih palica postali su popularniji za upotrebu među mlađim generacijama regruta koji su te metode brzo usvajali. Među palicama korišćenim u Kapapu najviše su korišćene kratke palice koje su omogućavale veću mobilnost, fleksibilnost kao i brzinu udaraca te su stoga najviše trenirani metodi korišćenja kratkih palica. Kratka palica je bila omiljeno oružje zbog mogućnosti lakog prikrivanja (najčešće u rukavu) sve do početka borbi na ulicama. Kratke palice korišćene u ovim borbama su bile omiljene među izraelskom omladinom koja je ubrzo postala veoma vešta u korišćenju ovog oružja. Kratke palice su bile posebno efikasne u borbama protiv Arapa koji su bili naoružani noževima.

Sa stvaranjem izraelske države stvorena je i izraelska vojska poznata pod nazivom Izraelske odbrambene snage. U početku su specijalne jedinice imale monopol nad treningom Kapapa, kasnije je trening (ublažena varijanta) bio dostupan svim vojnim jedinicama.

Poseban akcenat u Kapap obuci bačen je na fizičko kondicioniranje koje je uključivalo pešačenje, trčanje, planinarenje, plivanje, poligone za savlađivanje prepreka i penjanje uz užad.

 

Dve verzije obuke

Zbog konstantnih borbi sa palestinskim stanovništvom i konstantne pretnje arapskih suseda Izrael je morao da uvede obavezno služenje vojnog roka za svoje celokupno stanovništvo uključujući i muškarce i žene. Zbog potrebe za masovnom obukom rezervista izraelske vojske krajem 50-ih godina generalštab "Izraelskih odbrambenih snaga" zamolio je nekoliko Kapap instruktora da naprave skraćenu verziju Kapap obuke borenja koja bi mogla kroz kratak kurs da se pokaže rezervistima. Ovaj skraćeni kurs Kapap borenja, nazvan je "Krav Maga". Na ovaj način izraelska vojska dobila je dobru i kompaktnu obuku osnovnog borenja za svoje regrute.

Profesionalni vojnici izraelske vojske nastavili su da uče Kapap s obzirom da je sa njima moglo temeljnije da se radi. Specijalne jedinice izraelske vojske do danas imaju isključivo Kapap obuku. Neke specijalne jedinice izraelske vojske i policije svoju obuku u Kapapu nazivaju i LOTAR Kapap (Locham be terror - Borba protiv terorizma).

 

Izlazak iz okvira izraelskih specijalnih jedinica

Kapap sistem borenja se do skoro izučavao ekskluzivno u izraelskim specijalnim jedinicama vojske i policije. 2000. godine dvojica oficira koji su držali Kapap obuku izraelskim vojnim i policijskim specijalnim jedinicama, Potpukovnik Chaim Peer i Major Avi Nardia počeli su da podučavaju tehnike Kapapa civilima. Potpukovnik Chaim Peer je služio u najelitnijoj izraelskoj vojnoj specijalnoj jedinici "Sayeret Matkal", a po okončanju karijere nastavio da radi u Sayeret Matkal kao glavni instruktor Kapapa. Potpukovnik Peer je za vreme svoje službe odlikovan sa tri medalje od tri različita načelnika generalštaba izraelske vojske(Ehud Barak-a, Mota Gur-a, i Dan Shomron-a), a u specijalnoj jedinici Sayeret Matkal je služio zajedno sa Ehudom Barakom koji je kasnije postao premijer Izraela. Major Avi Nardia je svoju karijeru započeo kao pilot izraelske vojske, zatim je prešao u specijalnu spasilačku jedinicu izraelske vojske a potom je postao Krav Maga instruktor u izraelskoj vojsci. Svoju karijeru Major Nardia je krunisao kao pripadnik elitne specijalne jedinice izraelske policije, Yamam u kojoj je kasnije i završio svoju karijeru kao Kapap instruktor. Potpukovnik Peer i Major Nardia su potom, 2000. godine, ustanovili Međunarodnu Kapap Federaciju koja danas predstavlja glavnu instituciju za razvoj i usavršavanje tehnika Kapapa.

Ovaj sistem borenja je ubrzo dobio veliku popularnost u javnosti i drugim vojnim i policijskim specijalnim jedinicama širom sveta zbog svoje izuzetne efikasnosti u borbi. Tako su Kapap obuku dobili i pripadnici najpoznatijih američkih specijalnih jedinica - Mornaričke Foke. Među ostalima koji su ubrzo usvojili ovaj sistem borenja su i američki marinci, američka armija, američko vazduhoplovstvo, američka pogranična policija, brojni S.W.A.T. timovi (specijalne policijske jedinice) policijskih uprava širom SAD, Kanade, Italije, Argentine, Nemačke, a od 2012. i specijalne jedinice MUP-a Republike Srbije, Protiv Teroristička Jedinica (PTJ) i Žandarmerija.

Ostavši dosledan svojim principima Kapap sistem borenja i dan danas nema standardizovane tehnike koje se izučavaju već konstantno usvaja ono što se pokaže efikasnijim u borbi a izbacuje ono što je neefikasno. Kao rezultat ova veština je iznova usavršavana i godinama oprobavana i dokazivana u realnim borbama. Konstanstno usavršavanje tehnike zahteva i konstantno usavršavanje instruktora Kapapa te se danas redovno organizuju stručni seminari i usavršavanja kako bi se osigurao najviši nivo podučavanja. Major Avi Nardia danas je glavni Kapap instruktor Međunarodne Kapap Federacije, a zajedno on i Pukovnik Chaim Peer drže civilne, vojne i policijske obuke kako u Izraelu tako i širom sveta. U Srbiji je Major Avi Nardia do sada organizovao nekoliko uspešnih Kapap seminara za civilni sektor, a lično je vršio obuku specijalnih jedinica MUP-a Republike Srbije, Protiv Terorističke Jedinice (PTJ) i Žandarmerije.

 

Definicija Kapapa iz izraelskog vojnog rečnika

Izraelski vojni rečnik iz 1965. godine ovako definiše Kapap: "Krav Panim el Panim (Kapap) – Bliska borba, borba na bliskoj distanci sa protivnikom, koristeći prazne ruke, noževe, bajonete, puške i druga ručna oružja."

 

Prvi Kapap (Krav Panim el Panim) instruktori

Prvi Kapap instruktori su bili:

Geršon Kopler

Džudo i džijudžicu instruktor koji je organizovao i ustanovio koncept samoodbrane kao deo Kapap treninga u okviru jedinice Palmah i Haganah jevrejske vojske u okviru Britanskog mandata Palestine koji je preimenovan u državu Izrael 1948. Bio je glavni Kapap instruktor Haganah (izraelske vojske koja je taj naziv nosila do 1948. godine, koja je kasnije preimenovana u IDF - Israeli Defense Forces, u prevodu Izraelske odbrambene snage) i Palmah specijalnih jedinica. Geršon Kopler je posedovao višegodišnje iskustvo u podučavanju borilačkih veština i samoodbrane. Posle njegove smrti u vojnoj misiji kao glavnog instruktora Kapapa za izraelsku vojsku nasledio ga je instruktor Jehuda Markus.

 

 

 

 

Jehuda Markus

Jehuda Markus bio je glavni instruktor specijalne jedinice Palmah zadužen za fizičku pripremu, Džudo i Džijudžicu koji je nastavio rad Geršona Koplera. Po smrti Geršona Koplera postao je glavni instruktor Kapapa za izraelsku vojsku. Jehuda Markus je iz Nemačke emigrirao u Izrael (Tada poznat pod nazivom "Britanski mandat Palestina") koji je još uvek bio pod britanskom upravom. Kao tinejdžer u Nemačkoj je trenirao Džudo u okviru Nemačke policije koja je tada pružala časove Džudoa i Džijudžice. Zbog svoje snage i kondicije bio je zadužen za fizičku pripremu izraelskih specijalnih jedinica. Ubrzo po preuzimanju komande nad obukom Palmah jedinice i Haganah armije krenuo je da obučava vojnike u praktičnoj primeni Džudo-a. Poginuo je 1945. godine u 33. godini pri nesrećnom slučaju u toku obuke, a vojnici Palmach specijalne jedinice su mu odali poštovanje kroz knjigu o praktičnom Džudo-u objavljenu 1948. godine koja je kasnije služila kao osnova Kapap obuke Izraelskih odbrambenih snaga (IDF).

 

 

 

Moše Finkel

Moše Finkel bio je oficir izraelske vojske zadužen za fizičku i kondicionu pripremu elitne jedinice Palmah. Integrisao je različite koncepte treninga i fizičke i kondicione pripreme u režim Kapap treninga.

 

 

 

 

 

 

Maišel Horovic

Zvanični Kapap instruktor Palmaha, koji je bio zadužen za razvoj čuvene Kapap tehnike borbe kratkim palicama. Horovic je bio glavni Kapap instruktor pri Haganah i Palmah jedinicama. Do penzionisanja (u 79. godini života), 1998. godine vršio je obuku izraleske vojske i specijalnih jedinica. Horovic je rođen 1919. godine u Rusiji. Još u prvoj godini života Maišelovi roditelji su ubijeni a ubice su njega ostavile po zimi u bari kraj puta. Srećom prolaznici su ga našli na vreme i spasili od sigurne smrti. Prepoznavši njegove ubijene roditelje kraj puta, ljudi koji su ga pronašli odneli su ga njegovoj babi koja ga je prenela u Palestinu gde je odrastao kod svojih rođaka koji su živeli u Tel-Avivu. Tridesetih godina dvadesetog veka Horovic je pristupio omladinskom pokretu "Mhanot Haolim" gde je postao veoma aktivan. kasnih tridesetih postao je vođa omladinskog pokreta i jedan od osnivača omladinskih vojnih brigada čiji je bio glavno-komandujući od 1940. do 1943. godine. Kao vođa omladinskog pokreta organizovao je proteste protiv britanske uprave. U ovom periodu angažmana u omladinskom pokretu 1939. prošao je obuku Džijudžice, Boksa i borbe noževima od strane Kapap instruktora Haganah armije. Jedan od problema sa kojima su se on i njegove kolege susretale je bio činjenica da su britanski pojicajci bili naoružani palicama. Iz ovog razloga sa svojim kolegama je razvio metod borbe kratkim palicama. Maišelov metod borbe kratkim palicama postao je jedna od glavnih komponenti Kapap obuke u Haganah (Kasnije IDF) jedinicama. Muzej Palmaha mu odaje priznanje kao jednom od osnivača i glavnih instruktora Kapapa u Palmah i Haganah jedinicama. 1942. godine dobio je oficirski čin u izraelskoj vojsci i borio se u ratu za nezavisnost 1948. godine. U borbama je služio kao komandir čete. Preminuo je u Decembru 2009. godine.

 

Jitzak Sade

Jitzak Sade bio je komandant elitne jedinice Palmah koji je usvojio Kapap doktrine treninga. Sade je takođe jedan od osnivača Izraelskih odbrambenih snaga (Izraelske vojske) u vreme nastanka države Izrael. Rođen je 10. avgusta 1890. godine u Lublinu, u tadašnjem Ruskom delu Poljske. Tokom života u Rusiji bio je šampion Sankt Peterburga u rvanju. U Prvom svetskom ratu odlikovan je ordenom za hrabrost Ruske carske armije. 1920. Sade je emigrirao u Izrael (tada poznat pod nazivom "Britanski mandat Palestina") gde je postao jedan od osnivača i vođa radnih bataljona čiji je zadatak bio izgradnja naselja i formiranje sistema odbrane. 1921. bio je komandir Haganah armije u Jerusalimu. Tokom nemira 1929. godine učestvovao je u bitci za odbranu Haife. Kada je od 1936. - 1939. počeo arapski ustanak u Palestini, Sade je osnovao Nodedot jedinice (u prevodu "Patrolne jedinice"). U leto 1937. godine kao koandnt jevrejske policije osnovao je FOSH (akronim od Plugot Sadeh - u prevodu čete), ogranak komandosa armije Hagana. To je bila elitna jevrejska udarna jedinica čije je članove lično birao Sade. Tokom 1941. bio je jedan od ključnih ljudi u osnivanju specijalne jedinice Palmah koja je obučavana u Kapap principima i sistemu borenja. Do 1945. bio je komandant jedinice Palmah kada je postavljen za šefa generalštaba i glavnokomandujućeg armije Hagana (kasnije poznate pod nazivom "Izrelske odbrambene snage" (Izraelska vojska)). Tokom rata 1948. uspešno je predvodio odbranu od arapskih napada. U uspešnom kontranapadu koji je organizovao i predvodio njegove jedinice osvojile su veliki deo doline "Jezreel". Krajem aprila komandovao je dvema brigadama u seriji napada na strateške pozicije u i u okolini Jerusalima u okviru operacije "Yevusi". Tokom primirja u toku meseca juna 1948. osnovao je prvu oklopnu brigadu Izraelskih odbrambenih snaga - IDF (Israeli Defense Forces, prethodno poznatih pod nazivom Hagana). Jula meseca 1948. godine ova brigada odigrala je ključnu ulogu u operaciji "Danny" zauzevši Lod aerodrom. U oktobru ova brigada odigrala je ključnu ulogu i u operaciji "Yoav" zauzevši "Iraq Suwaydan" tvrđavu blokiravši put ka Negevu. U kontranapadu 1948. godine jedinice pod Sadeovom komandom uspešno su prešle egipatsku granicu. Tokom svog angažovanja u izraelskoj vojsci čvrsto je verovao u fizičku i koncicionu pripremu vojnika, a danas se u njegovu čast održava trka na planini Tavor na kojoj učestvuju hiljade vojnika i civila svake godine. Sade je preminuo 1952. godine u 62. godini života.